Nedir?
Kriyoterapi ya da yaygın bilinen adı ile dondurma tedavisi
anormal dokuları dondurarak tahrip etmek esasına dayana bir
tedavi şeklidir.
Nasıl Yapılır?
Prob adı verilen bir enstrüman dondurulacak dokuya (rahim
ağzı gibi) temas ettirildikten sonra dondurma işleminde
kullanılacak olan gaz prob içinden geçirilir ve probun
ucunun aşırı derecede soğumasına (yaklaşık -90 derece) neden
olur. Burada yatan mantık şudur: Soğutmada kullanılan gaz
basınç ile probun ucuna itildiğinde gaz aniden hacim olarak
genişler ve etraftan ısı çekerken probun ucu soğur. Doku
prob ile temas halinde olduğu için donar. Bu amaçla sıvı
nitrojen yada karbon dioksit kullanılabilir. Dondurma
genelde 3-4 dakika kadar sürer. Ancak işlem 1-2 sefer
tekrarlanacağı için yaklaşık 15 dakika kadar alır.
Kriyoterapi genellikle rahim ağzındaki hücresel
değişikliklerin ve halk arasında yara adı verilen
erozyonların tedavisinde kullanılır. Kriyoterapi öncesi PAP
smear yapılmış olması gereklidir.
Donan alanın derinliği genelde probun etrafından taşan alan
ile eşittir. Halka şeklindeki alanın kenarlarında sıcaklık
yaklaşık -20 dreceye düşer ancak bu hücre ölümü için yeterli
değildir. Eetkili bir şekilde yapılan kriyoterapi lezyonları
%99.7 oranında tedavi edecektir.
İşlem sırasında neler hissedilir ?
Rahim ağzında ağrı sinirleri bulunmaz ve bu bölge ağrıya
duyarsızdır.Bu nedenle acı olmaz ancak rahimde adet
sancısını andıran kramp tarzında kasılmalar olabilir. Bu his
1-2 dakika gibi çok kısa bir sürede kaybolur. İşlem
öncesinde yada hemen sonrasında basit ağrı kesicilerin
kullanılması yararlı olabilir.Çok nadiren de vajina içinde
garip bir his yaşanabilir. Soğukluk olarak tanımlanabilecek
olan bu etki önemsizdir ve hemen kaybolur.
İşlem hasta muayene pozisyonunda jinekolojik muayene
masasına yatar haldeyken yapılır. Normal muayenede olduğu
gibi vajinaya spekulum yerleştirilerek serviks görünür hale
getirildikten sonra işlem yapılır.
İşlem sırasında karşılaşılabilecek sorunlar
En sık karşılaşılan sorun probun kayarak vajina duvarına
değmesidir. Bu durumda ağrı hissedilir.
Dondurulan alanın asimetrik olması uygun prob seçimiyle
giderilebilir.
Çok nadiren hastada vagal refleks adı verilen bir durum
nedeniyle tansiyon düşüklüğü olabilir.
Avantajları
Ciddi yaralanma riski son derece düşüktür
Hızlı ve uygulanması kolaydır
Ucuzdur
Poliklinik şartlarında yapılabilir
Uyuşturma gerektirmez
İşlem sonrası normal yaşantıda değişiklik gerekmez.
İşlem sonrası kanama riski son derece azdır
Üreme potansiyeli üzerinde bir etkisi yoktur
Dezavantajları
Kriyoterapi sonrası 1-2 hafta süreyle şiddetli bir akıntı
olabilir.
İşlem sırasında adet sancısına benzer kramplar olabilir.
İşlem sonrası rahim ağzı kapanabilir.
Daha sonraki ilk birkaç ayda smear yapmak zorlaşabilir. (Smear
alınması gereken alan rahim ağzı içine doğru kaydığı için.
Burada smear alma işleminde bir zorluk yada farklılık yoktur
ancak doğru alandan örnek almak zorlaşmaktadır)
Tedavi başarısız olabilir.
İşlem sonrası takip
Kriyoterapi sonrası 3-4 hafta süreyle sulu bir akıntı
olabilir. Akıntının nedeni ölü hücrelerin atılmasıdır.
Akıntı genelde kokuludur. İşlemi takip eden 3-4 hafta
boyunca rahim ağzı travma ve enfeksiyona açık olduğundan
cinsel ilişkide bulunulmaması, tampon kullanılmaması, havuza
ve jakuziye girilmemesi, vajinal duş yapılmaması gerekir.
İşlemden 3 ay sonra PAP smear tekrarı gereklidir. İlk 3 ay
boyunca hücresel yenilenme süreci devam ettiğinden smear
almanın bir yararı yoktur. Eğer bu smear incelemesi normal
ise takip eden 2 yıl boyunca her 6 ayda bir smear tekrarı
yapılmalıdır. Tekrarlayan lezyonların büyük bir kısmı ilk 2
yıl içinde ortaya çıkar bu nedenle rutin takipler son derece
önemlidir ve ihmal edilmemelidir.
Eğer 3 ay sonraki smear incelemesinde lezyon saptanırsa bu
kez biopsi ya da LEEP yapılmalıdır.
Kriyoterapi yapılmaması gereken durumlar
Rahim ağzı kanalına doğru birkaç milimetreden daha derin
olan lezyonlar.
Küretajda hastalık saptanması
Hamilelik
Probun alanından çok daha büyük lezyonlar
Rahim ağzında enfeksiyon
Tekrarlayan lezyonlar (LEEP yapılmalıdır)
CIN 3 ya da kanser varlığı
Kaynak: www.gata.edu.tr
|
