 Röntgen çekilirken, tedavi için
ya da herhangi başka bir nedenle maruz kalınan radyasyon,
gelişmekte olan fetus (anne rahmindeki bebek) için riskler
oluşturur. Bu risklerin başlıcaları; doğum kusurları, büyüme
geriliği ya da anne karnında ölüm olarak sıralanabilir.
Fakat bu etkilerin ortaya çıkması veya şiddeti, alınan
radyasyon dozuna bağlıdır. Radyasyona maruz kalmak yüzünden
beyin ya da gözde ortaya çıkabilen bozukluklar genellikle 50
rad birimin üzerindeki dozlarda görülür. Rad; radyasyonun
dozunu tespit etmek üzere kullanılan bir ölçüdür. 50 rad ya
da üzeri doz radyasyona maruz kalmak, çoğunlukla gebe
kalındığı ve farkına varılmadan kanser tedavisi için
radyoaktif madde kullanıldığında mümkün. Tanı koymak için
çekilen röntgen sırasında hastanın karşılaştığı doz, çekilen
film sayısına bağlı olarak 0.02 ile 5 rad arasında değişir.
5 rad'ın altında, herhangi bir hasar ya da büyüme geriliği
oluştuğuna dair bir kanıt yok.
20 RAD ÜSTÜ TEHLİKELİ
Anne karnında radyasyona maruz kalmak, lösemi ve diğer
çocukluk çağı kanser risklerini de artırabilir. Fakat bu
konuda yapılan çalışmaların sayısı az ve bulgular da
çelişkili. Genel olarak 5 rad'ın altındaki radyasyon
alışları gebeliği sonlandırmak için bir neden olarak kabul
edilmiyor. Tam olarak oluşabilecek hasar, radyasyonun dozu
yanında ne zaman alındığı ile de yakından ilgili. Genellikle
istenmeyen etkilerin görülebileceği bir eşik değerinden
bahsedilebilir. Organların biçimlendiği hamileliğin ilk üç
ayı içerisinde maruz kalınan 20 rad ve üzeri radyasyon,
genel kabule göre fetusta hasarlara neden olabilen eşik
değeri. Çoğu teşhis amaçlı röntgen çekimlerinde bundan çok
daha az radyasyon açığa çıkıyor. Modern görüntüleme
cihazları, özellikle bu konu göz önüne alınarak, düşük
radyasyon üretmek üzere planlanıyor. Baş, boyun, göğüs, kol
ve bacaklara yönelik röntgen çekimlerinde, fetus 1 rad'ın
altında doz alır. Karna yönelik uygulamalarda ise bu doz
yükselebilir.
ZORUNLUYSA ÇEKTİRİN
Gebeyseniz ya da gebe kalmayı düşünüyorsanız, zorunlu
olmayan çekimlerden kaçınmanızda fayda var. Bazı uzmanlar,
acil olmayan röntgen çekimlerinin, adet sırasında ve
yumurtlama gerçekleşmeden önce yapılmasını öneriyor.
Böylece; farkına varılmadan oluşmuş gebeliklerde riskin
ortaya çıkmayacağı düşünülüyor. Bazı uzmanlar ise 25 rad'ın
üzerinde radyasyon alınmış ise hamile kalmak için birkaç ay
beklenmesini tavsiye ediyor. Genel olarak yapılması gereken;
hamileliği sadece planlıyor olsanız bile kendinizi gebe
kabul edip ona göre davranmak. Kendi sağlığınız için gereken
acil uygulamalarda, bebeğinizi koruyacak kurşun gömleklerle
riski azaltabilirsiniz. Karna yönelik görüntülemelerde ise
ultrason gibi alternatif yöntemler kullanılabilir. Bunlara
doktorunuzla konuşarak karar verebilirsiniz. Radyasyona
maruz kalmış olmak, mutlaka gebeliği sonlandırmak anlamına
gelmez. Bir genetik ve radyasyon onkolojisi uzmanı, size ne
yapılması gerektiğine dair yol gösterecektir.
Kaynak: Uz. Dr. Eren Eroğlu
|
