İnsan vücudunda kalsiyumdan
sonra en çok bulunan elementtir. Vücut ağırlığının % 1 ini
teşkil eder. Bu miktarın % 85 i kemik ve dişlerdedir. Gerek
kemiklerde bulunuşu gerekse metabolizması kalsiyum ile
yakından ilişkilidir.
Barsaklardan emilimi kalsiyuma göre daha kolaydır ve
gıdalarla alınanın % 70 i emilir. Emilimine Kalsiyum, D
Vitamini ve Paratiroid Hormon etki eder. Kemiklerden sonra
en çok alyuvar denilen kırmızı kan hücrelerinde bulunur. Kan
düzeyi 2,5 - 4.5 mg / 100 ml. Dir. Kan düzeyi ayarlamaya
böbrekler etkilidir. Yiyeceklerde bol olmasına karşın
antiasitler, demir, alüminyum ve magnezyum emilimi azaltır.
Kafein ise böbreklerden atılımı arttırır.
Fosforun Etkileri
Kemik ve diş dokusunun temel maddesidir.
Hücrelerde bulunur ve bazı kimyasal olaylara katılır.
Adenozin Tri Fosfat (ATP) denilen vücutta enerji olaylarının
baş aktörünün yapı taşıdır. Enerji üretilmesi için yağ ve
karbonhidratların yakılmasına etkilidir.
Hücrelerin büyüme, bakım ve onarım işlemleri için protein
sentezine katılır.
Genetik kodu taşıyan DNA ve DNA molekülündeki nükleik asit
yapımında rolü vardır.
Fosfolipid denilen hücre zarlarının yapısında bulunan yağ
moleküllerinin yapısına girer.
Sifingolipidler sinirlerdeki iletileri sağlarlar.
Fosfoproteinler enzim sistemlerine girerler.
Böbrekler aracılığı ile vücudun asit - baz dengesini korur.
Adale ve kalp kasılmasına etkilidir.
Niasin ve riboflavin vitaminlerinin aktif hale dönüşmesini
sağlar.
Fosfor Eksikliği
Gıdalarla alıma bağlı eksikliği söz konusu değildir. Ancak
emilimdeki sorunlar eksikliğine yol açarlar. Kalsiyumun çok
alınması, antiasit ilaç içilmesi, yiyeceklerde yüksek oranda
alüminyum, magnezyum ve demir bulunması bunu yaratabilir.
Belirtileri
İştahsızlık, halsizlik, kilo kaybı,
Huzursuzluk, gerginlik, gibi ruhsal yakınmalar,
Eklem sertliği, kemik ağrıları, kemiklerin kırılganlığı ve
duyu kusurları,
Büyüme yavaşlaması, kemik ve diş gelişimi geriliği gibi
raşitizm benzeri belirtiler
Diş kayıpları, cilt sorunları ve eklem iltihapları ortaya
çıkabilir.
Fosfor Fazlalığı
Toksik etkisi yoktur. Buna karşın kalsiyum dengesini bozar.
Oluşabilecek etkiler kalsiyum metabolizmasının bozulmasından
dolayı olacaktır. Kendi başına fosforun fazlalığı tansiyonu
yükseltir. Kalsiyumun yaratacağı etkiler kendi konusunda
anlatıldığı için burada tekrar etmek istemedim.
Fosfor Gereksinimi
Alınması gereken miktarları kalsiyuma benzer. Erişkinlere
günlük 800 mg yeterlidir. Çocuklar ve gebe ve emziren
kadınlara 1200 mg uygundur. Daha önce belirtildiği üzere
kalsiyum ile 1:1 oranında alınması uygundur.
Fosforun Doğal Kaynakları
Protein içeren tüm gıdalarda genellikle vardır. Et, balık,
süt, peynir, yumurta bu yönden yeterlidir. Çoğu besin
maddesinin fosfor içeriği kalsiyumun 10 - 20 katıdır. Süt
ürünleri daha dengelidir. Gazlı içecekler de bol olarak
bulunmasına karşın hiç kalsiyum içermemektedirler. Kolanın
bir bardağı 500 mg fosfor bulundurur. Bu denli çok alınması
vücut dengeleri açısından olumsuz olmaktadır.
Kaynak : eski.annecocuk.com
|
