İstediğiniz davranışları
nasıl arttırabilirsiniz?
a) Överek
b) Gülümseyerek, sarılarak, öperek
c) Sevdiği bir işi yaparak ( Örneğin bir öykü okuyarak, TV
de sevdiği bir programı izlemesine izin vererek, parka
götürerek gibi.)
d) Küçük bir hediye vererek ( Örneğin bir paket şekerleme
gibi)
Unutmayın ki çocuk ödüllendirildiğinde başardığını
anlayacaktır, ve bu onun bu davranışı sürdürmesini
güçlendirecektir.
Unutmayın ki, övgü ana babalarında kendilerini iyi
hissetmelerini sağlar, devamlı eleştirmek ve tehdit etmek
ana babaların da kendilerini kötü hissetmelerini sağlar.
Unutmayın istediğiniz davranışı övün ve istemediğiniz
davranışı görmezden gelin.
Olumlu davranışları hemen, açık bir biçimde ve her seferinde
ödüllendirin. Çocuğunuza sizin hoşunuza giden şeyin ne
olduğunu söyleyin. Olumsuz davranışları her seferinde
tutarlı biçimde görmezden gelin.Bu davranışı başkasının
ödüllendirmesine izin vermeyin.
Olumsuz davranışlarıyla ilgi çektiklerinde çocuklar sıklıkla
bu durumdan hoşnut olurlar.
Onlara dargın olduğunuz zaman bile aslında onlara ilgi
göstermiş olursunuz bu nedenle yalnızca görmezden gelmeye
çalışın.
Bağırarak, vurarak, küserek de olsa ilgilenmek istenmeyen
davranışları arttırır.
Eğer onun şeker yemesini istemiyorsanız bu isteği duymazdan
gelin, hiç pes etmeyin. Bunu her şeker isteyerek ağladığında
yapmalısınız.
BAZEN İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI GÖRMEZDEN GELMEK MÜMKÜN
OLMAYABİLİR
Eğer davranışlar tehlikeli ve yıkıcı ise o zaman HAYIR demek
zorunda kalabilirsiniz ya da onu oradan uzaklaştırmak ve
hareketlerini kısıtlamak gerekebilir.
Sürekli eleştiri bir süre sonra çocuk için anlamsızlaşır.
Eğer HAYIR sözünü çok sık duyarsa kulaklarını tıkamaya
başlayacaktır. Bu nedenle HAYIR demenizin çok önemli
olduğuna karar verdikten sonra bunu sürdürmelisiniz.
Ana babaların yerine getiremedikleri boş tehditleri bir süre
sonra çocuğun ana babalarının sözüne inanmamasına neden
olur.
İSTENMEYEN DAVRANIŞLARI NASIL AZALTIRSINIZ?
Sonunda pes edip ödüllendirdiğinizde çocuğun istemediğiniz
davranışını sürdürmesini sağlamış olursunuz. Eğer her
seferinde şeker almak için çığlı katmasını istemiyorsanız
çığlıklarını duymazlıktan gelin ve böylece sizin
söylediğinizi yapan biri olduğunuzu öğrensin.
Eğer beş on dakika sonra pes ederseniz eğer o süre boyunca
bağırırsa sizin sonunda boyun eğeceğinizi öğrenecektir. Bu
nedenle pes etmeden sonuna kadar gidebilmelisiniz.
Genellikle ana babalar yalnızca çocukların olumsuz
davranışlarını onların tutturucu hallerini görürler, sorun
çıkarmadığı iyi davrandığı zamanları fark etmezler. Halbuki
istediğiniz davranışı övmeniz ve istemediğiniz davranışı
görmezden gelmeniz gerekir.
NASIL DAVRANAN BİR ÇOCUK İSTERSİNİZ
1. Net ve açık kurallar koyun: Örneğin yatağa yatış saati,
yemek zamanları belli değişmez düzen içinde gerçekleşsin.Bu
tür bir değişmezlik çocuğun kendini güvende hissetmesini
sağlar. Neyin kabul edilir, neyin kabul edilemez olduğunu
çocuk daha iyi bilir. Evdeki tüm erişkinlerin bu kurallar
konusunda anlaşması gereklidir. Farklı ve uyumsuz mesajlar
çocuğun kafasını karıştırır.
2. Yapmasını istediğiniz şeyleri net ve tutarlı biçimde
anlatın.Çocuğunuzun sizin ne söylediğinizi tam anladığından
emin misiniz?
3. Yeni istenen davranışlar öğretin:
a) Yönlendirme: Göstererek, yardımcı olarak ve yapabilmesine
izin vererek yeni bir davranış öğretebilirsiniz
b) Her seferde tek bir adım: Zor işleri daha küçük adımlara
bölerek çocuğun her seferde bir adım öğrenmesini
sağlayabilirsiniz.
c) Başkalarından öğrenme: Çocuklar ana babalarını örnek alır
onlar gibi davranırlar.
d) Çocuğunuzun sizin istediğiniz gibi bir şey yaptığını fark
etmeye dikkat edin ve onu hemen övün.
ÇOCUĞUNUZA DUYGULARIYLA NASIL BAŞ EDECEĞİNİ ÖĞRETİN
1. Çocuğunuzun size anlattıklarını dikkatle ve sessizce
dinleyin
2. Onların duygularını anladığınızı kısaca ifade edin (
evet, anladım gibi)
3. Çocuğunuzun tanımlamaya çalıştığı duygusunun adını koyun.
(çok kırılmış olmalısın vs.. gibi)
Unutmayın : Tüm duygular kabul edilebilir ancak bazı
davranışlar kabul edilemez ve sınırlanmalıdır.
ELEŞTİRİ DEĞİL İŞBİRLİĞİ
Çocuğunuza olumlu tutumları öğretirken eleştiri yerine
işbirliği yaparak birlikte çalışın. Şunları yapmaktan
kaçının:
1. Suçlamak
" Yine kardeşini ağlattın. "
2. İsim takmak
" Kıskanç bir çocuksun"
3. Tehdit etmek:
" Bunu bir daha yaparsan seni evden atarım"
4. Emir vermek:
" Hemen derslerini bitirmeni istiyorum"
5. Konferans çekmek:
" Kardeşini üzmenin ne kadar kötü bir davranış olduğunu
bilmiyor musun,böyle yaparsan ilerde de kimseyle
geçinemezsin. "
6. Uyarılar:
" O duvara çıkma, düşersin"
7. Acındırma cümleleri:
" Böyle davranman yüzünden hastalanıyorum, görmüyor musun?
Senin yüzünden ölüp gideceğim."
8. Kıyaslamalar:
" Komşunun kızları ne kadar iyi notlar alıyor, sen neden
onlar gibi değilsin?"
9. Alay etme:
" Dersini ne kadar da çabuk bitiriverdin, sen bir dahi
olmalısın. "
10. Geleceğe yönelik tahminler:
" Böyle gidersen sen adam olamazsın."
SORUNLARLA BAŞ ETMEK İÇİN NE YAPABİLİRSİNİZ?
1. Problemi tanımlayın
" Koridor çamur içinde kalmış"
2. Bilgi verin:
" Çamurlu ayakkabıların eve girmeden önce çıkması iyi olur."
3. İsteğinizi kısaca tek kelimeyle belirtin:
" Ayakkabılar"
4. Kendi duygularınızı anlatın:
" Silip temizlediğim yerleri çamur içinde görünce çok
kızıyorum"
5 . Hatırlatıcı notlar yazın:
" Lütfen eve girer girmez ayakkabılarınızı çıkarın"
CEZALANDIRMAK YERİNE NELER YAPILABİLİR:
1. O andaki duygunuzu çocuğun kişiliğine saldırmadan net
şekilde anlatın:
" Notlarının düşük olmasına çok üzüldüm."
2. Kendi beklentinizi ifade edin:
" İkinci dönem notlarının daha yükseleceğini umarım"
3. Çocuğa kendini affettirme yolu gösterin:
" Derslerine daha fazla zaman ayırarak bunu halledebilirsin"
4. Çocuğunuza seçme şansı verin:
" Kendin çalışabilirsin ya da sana derslerinde yardımcı
olacak birisiolabilir, nasıl istersin?"
5. Problemi çözmek için birlikte çalışın:
a) Çocuğunuzun duygularını konuşun
" Bu karne senin için de çok üzücü olmalı"
b) Çocuğunuzu bu konuda birlikte bir çözüm üretmeye teşvik
edin
" Bu sorunu çözmek için sen neler düşünüyorsun?"
c) Ortaya çıkan fikirlerin listesini yapın ve bu fikirler
içinden hangilerini uygulamaya koyacağınıza birlikte karar
verin.
" Evet , bu söylediğini yapabiliriz."
d) İzleyin ve eyleme geçin:
" Bu söylediğini gerçekleştirmek için bir plan yapalım. "
e) Hiçbir zaman çocuğun sizi suçlamasına izin vermeyin:
" Sen hiç beni çalıştırmadın."
" Suçlama yok. Burada nasıl bir çözüm üretebileceğimizi
düşünmeye çalışıyoruz."
ÖVGÜ
Övgüler çocuğun kendine güvenini arttırır ve yaptığı işe
daha da hevesle sarılmasını sağlar.
Överken şunlara dikkat edin:
1. Genel şeylerden kaçının. Onun yerine gördüğünüz şeyi
tanımlayın.
" Çok güzel bir resim yapmışsın " yerine " Bu resimde canlı
renkler bir arada kullanılmış"
2. Geleceğe yönelik yansıtmalar yapmayın, şimdiye yönelin:
" Sen büyük bir ressam olacaksın" yerine" Bu resim üzerinde
gerçekten sabırla uğraştın."
3. Kendi duygularınızı anlatın:
" Bu resme bakmak içimi sevinçle dolduruyor."
4. Çocuğun övülmeye değer davranışını kısaca tanımlayın:
" Bu resim çok özenli bir çalışmanın ürünü."
|
