reklamlar
Ebeveynler genellikle çocukları sözlü olarak övmenin ve
gülümseme ya da kucaklama gibi diğer sosyal ödüllerin çocuk
yetiştirmedeki önemini gözden kaçırırlar. Ebeveyn olarak
övgünün dikkat çekici şekilde iyi davranışlar ya da çocuğun
muhteşem bir performansı için saklanması gerektiğine
inanabiliyoruz. Çoğu zaman çocukların sessizce oyun oynamak
ya da şikayet etmeden ev işlerine yardımcı olmak gibi iyi
davranışlarını övme gereği duymuyoruz.
Oysaki araştırmalara göre, olumlu davranışların ilgi ve övgü
görmemesi çocukların olumsuz davranışlarını arttırmaktadır.
Aslında övgü ve cesaretlendirme, yeni bir beceriyi
öğrenirken çocuğun attığı küçük adımları yönlendirmek,
olumlu benlik algısını teşvik etmek ve çocukların zor işler
karşısında kararlılıkla devam edebilmelerini sağlayan
motivasyonu onlara sunmak için kullanılabilir. Maddi
ödüllerin aksine, övgü ve diğer sosyal ödüller bakımından
sınırsız bir kaynağa sahibiz. Çocukların olumlu
davranışlarını övgüyle teşvik etmek çok az vakit gerektirir.
“Sessizce oyun oynamana bayılıyorum. Kızıma bakın ne kadar
büyümüş” türünden basit bir cümle ya da zamanlaması doğru,
içten bir sarılma övgü için ihtiyacınız olan tek şeydir.
Bazı ebeveynler çocuklarını övmeyi nasıl ya da ne zaman
yapacaklarını bilmedikleri için çocuk yetiştirmede çok
faydalı olan bu yöntemi kullanmazlar. Oysaki denediğiniz de
görürsünüz ki övgü gibi sosyal ödüller kullanmak ve
çocuklara olumlu anlamda ilgi göstermek çocuk
davranışlarında kısa sürede büyük etkiler yaratmaktadır.
Çocuğunuzu Överken Dikkat Etmeniz Gereken Noktalar:
- Övgü Belirgin Olmalı
Bir yorumun diğer bir yorumla arka arkaya hızlıca
sıralandığı övgü şekli bulanıktır ve çok işe yaramaz.
Örneğin, “Harika yaptın… Harika çocuk… Süper… Çok güzel…”
şeklindeki övgüler övmeye çalıştığınız davranışı
açıklamamaktadır.
Açıklayıcı şekilde övmek daha etkilidir. Övgülerde,
davranışı isimlendirerek açıklamalısınız. “İyi çocuk…” gibi
bir övgü yerine “Senden rica ettiğimde oyuncaklarını
topladığın için iyi bir çocuksun” ifadesi daha doğrudur.
Olumlu davranışları açıklamanız çocuğunuzun hangi
davranışların önemli olduğunu tam olarak anlamasına yardımcı
olur.
- Doğru Davranış Övülmeli
Övgünün uygun davranışın ardından gelmesi kritiktir.
Paylaşma davranışı için övgü çocuğunuz oyuncağını
arkadaşıyla paylaştığı sırada verilmeli. Eğer çocuğunuz
davranışın bütününe bakıldığında olumsuz bir şey yapıyorsa
davranışın olası olumlu yönleri de dahil hepsini görmezden
gelmek daha doğrudur. Ece, Can ile boya kalemlerini
paylaşıyor ama bunu evin duvarlarını çizmek için yapıyorsa
övgü almaması daha doğrudur.
- İstekli Olun
Bazı övgüler etkisizdir çünkü sıkıcı bir ses tonuyla hiç göz
teması kurmadan ve gülümsemeden yapılmıştır. Aynı kelimeyi
arka arkaya düz ve isteksiz bir ses tonuyla söylüyorsanız bu
çocuğunuz için teşvik edici olmaz. Övgü sözcüklerinin etkisi
sözsüz yöntemlerle artırılabilir. Çocuğunuza gülümseyin, onu
gözlerinizdeki sıcaklıkla sarın ya da onun sırtını
sıvazlayın. Övgü enerji dolu bir şekilde, özenle ve
içtenlikle söylenmeli.
- Övgü Anında Verilmeli
Bazen övgü, olumlu davranış gerçekleştikten saatler hatta
günler sonra verilmektedir. Maalesef ki, övgü cümleleri
zamanla teşvik edici etkisini kaybetmekte ve yapay
durmaktadır. Hiç övmemektense gecikmeli de olsa övmek
elbette ki daha iyidir ama en etkili övgü şekli olumlu
davranışın gerçekleştiği 5 saniye içerisinde verilen
övgüdür.
- Bir Davranışın Fark Edilmesi için Mükemmel Olması
Gerekmez
Bir davranışı övgü ya da olumlu anlamda ilgi görmesi için
mükemmel olması gerekmez. Aslında çocuklar bir davranışa ilk
kez eğilim gösterdiklerinde, hedefe ulaşana kadar geçilen
her küçük adımda teşvik edilmeye ihtiyaç duyarlar. Diğer
türlü, yani övgü alabilmek için yeni davranışı ustalıkla
sergileyene kadar beklemeleri gerektiğinde yeni davranıştan
tamamen vazgeçebilirler. Yol boyunca attığı her küçük adımda
çocuğu övmek gösterdiği çaba ve öğrenme azmi konusunda onu
teşvik eder. Bu sürece “şekillendirme” denir ve çocuğu
başarıya hazırlar.
Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay
İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt.
No:2 Diare:27
Etiler/İstanbul
T&F: 212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com
reklamlar
Copyright © 2007 Hamilebilgi.com Tüm Hakları Saklıdır.
