Saç Biti Nedir?
Saç bitleri insan saçında yaşayan ve üreyen çok küçük ,
kanatsız, günde 2-8 kez kan emerek beslenen gri böceklerdir.
Sirke denilen yumurtaları görmek bitin kendisini görmekten
daha kolaydır ve genellikle enseye yakın, kulakların
arkasında ve başın arkasında saç tellerine tutunmuş halde
bulunurlar. Sirkeler kir veya kepek gibi yıkanarak
temizlenemezler. Önce etkili bir ürün ile öldürülmeli, sonra
bu amaç için yapılmış ürünün kutusundan çıkacak olan özel
bir tarak ile saçtan temizlenmelidir.
Saç biti insan vücudu dışında yalnızca 48 saat yaşayabilir
ve evcil hayvanlar üzerinde yaşayamaz. Sirkeler ise insan
vücudu dışında kumaş ve battaniye üzerinde 10-15 gün canlı
kalabilirler.
Nasıl Bulaşır?
Bitlenmenin yaygın olarak düşünüldüğü gibi pislikle bir
ilgisi yoktur; aslında bit temiz, sağlıklı saçı, kirli saça
tercih eder. Yetişkin ya da çocuk, herkes bitlenebilir. En
yaygın belirtisi, başın ve ensenin şiddetle kaşınmasıdır.
Saç biti son derece bulaşıcıdır. Tarak, fırça, eşarp,
yastık, şapka ve tüylü oyuncaklar gibi paylaşılan kişisel
eşyalar ile yayılırlar. Tekrarlanan salgın riskini azaltmak
için bu eşyaları paylaşmaktan kaçınılmalıdır.
Bitlendiğimizi Nasıl Anlarız?
Bitlenmeyi gösteren ilk ipucu sık sık kafa derisinin
kaşınmasıdır. Biti tespit etmek ve yayılmasını engellemek
amacıyla, ensenin arka kısmındaki ve kulak arkasındaki
saçlar dikkatle incelenmelidir. Bitler ışıktan kaçtıkları
için, yalnızca saç kılına yapışmış küçük beyazımsı, oval
yumurtaları (sirkeleri) görebilirsiniz.
İdeal Bir Bitlenme Tedavisi Nasıl Olmalıdır?
Tek uygulama ile kısa sürede etki göstermeli.
Güzel kokulu, saçları dolaştırmayan, taramayı
zorlaştırmayan, etrafa bulaşmayan, boyalı ve permalı
saçlarda problem yaratmayan özelliklere sahip olmalı.
Kalıcı etkisiyle bitlerin saça tekrar yerleşmesini
engellemeli.
Sadece bitleri değil,sirkeleri de yok etmeli.
Kullanıcı tarafından iyi tolere edilmeli, yan etkileri
olmamalı.
Kullanıcıya toksik etkisi olmamalı
Bugüne kadar pek çok yolu kullanarak insanoğlu bitle
mücadele etmeye çalışmıştır. Kötü kokulu gaz ve kimi zehirli
maddeler içeren ilaçlar bunlardan bazılarıdır. Daha çok
çocuklarda rastlandığı için tedavinin çocuklar için güvenli,
yüksek oranda etkili, sadece bitleri değil yumurtalarını da
öldüren bir bit ilacı ile yapılması gerekir.
Oysa günümüzde artık bu alanda kullanılan madde ve ilaçlarda
büyük gelişmeler kaydedilmiş, hatta koruyucu etkili
permetrin etken maddesi içeren ilaçlar geliştirilmiştir. Saç
biti tedavisinin bitleri olduğu kadar yumurtaları da
öldürmesi ve tekrar bulaşmayı önlemesi gerekir. Piyasada
birkaç bit öldürücü ilaç vardır ve değişik şekillerde
bulunmaktadır; şampuan, saç kremi gibi. Fakat bunların hepsi
bit tedavisinde istenen etkiyi göstermez!!!
Bitlenme tedavisinde kullanılan çeşitli maddeler şunlardır:
Gamma Benzen Hekzaklorid
Böceğin sinir sistemini felç ederek etki gösterir. Ülkemizde
yasaklanmıştır.
Benzil Benzoat
Deri ve mukozayı tahriş ettiği için bit tedavisinde pek
tercih edilmez.
Fenotrin (Sumitrin)
Işıkta stabilitesini koruyamaz. Uygulamadan sonra güneş
ışığı altında etkinliğini yitirir. Bu nedenle kalıcı etkisi
yoktur.
Piretroidler 1. Jenerasyon
Krizantem çiçeğinin böcek öldürücü etkisi Farslar zamanında
fark edilmiştir. Eski Yugoslavya toprakları üzerinde olan
Dalmaçya'daki bir halk hikayesine göre, yaşlı bir kadın
beyaz papatyalara benzeyen bir çiçeği toplar. Çiçek
solduğunda bir köşeye atar, daha sonra dönüp baktığında
solmuş çiçeklerin çevresinde ölü böcekleri fark eder ve
krizantem ailesinden olan bu çiçek çeşidinin böcekler
üzerinde öldürücü etkisi bu şekilde fark edilir. 1800'lü
yıllardan başla***** kuru çiçekler böcek öldürücü olarak
ABD'ye ihraç edilir. 1900'lü yıllarda piretroid olarak
adlandırılan bu madde bit tedavisinde kullanılmıştır, ancak
ışıkta bozulması sorun oluşturmuştur.
Permetrin 2. Jenerasyon 1973'de ışığa dayanıklı piretroid
olan permetrin İngiltere'de geliştirilmiştir. Permetrin aynı
zamanda bit tedavisinde en az iki haftadan altı haftaya
kadar koruyucu etkiye de sahiptir. Günümüzde permetrin
koruyucu özelliği, kullanım kolaylığı, yan etkilerinin az
olması ve güvenilir olması nedeniyle en çok tercih edilen
ilaçlardandır.
|
