Yeryüzünde sadece insanlar
yaşamıyor, onlar, birçok canlı türü içinde sadece biri. Bu
canlı türleri de varoluş nedeni ve halihazırdaki işlevleri
ile, birbirini tamamla*****, bir
döngü biçiminde karşılıklı etkileşerek gerek ekolojik, gerek
biyolojik ve gerekse insanlar için geçerli olan ruhsal
boyutlarda yaşamlarını anlamlı kılmaktadırlar. Doğanın
gereğide budur. Birisindeki eksikliğin bu döngüyü olumsuz
yönde etkileyerek diğerlerinin varoluşlarının veya
işlevlerinin aksamasına neden olduğu bilinmekte ve
"Çevrecilik" akımları tarafından çok açık bir biçimde
vurgulanmaktadır.
insan gelişiminde de hayvanların, bitkilerin özellikle de
evcil hayvanların katkısı sanıldığından daha çoktur.
Çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal gelişimi bir
bütünlük içinde ve birbirini az yada çok etkileyerek
tamamlanır. Çocuk önce kendini ve kendi dışındaki dünyayı
beş
duyusu ile algılar, algıladıklarını da taklit ederek,
onlarla karşılıklı ilişkiye girerek öğrenir. Özellikle de bu
karşılıklı ilişkinin kiminle? nasıl? ne sıklıkla? olduğu
onun zihinsel,
ruhsal, sosyal gelişimini yakından etkiler.
Muhakkak ki bu ilişkideki önemli kişiler önce annesi ve
diğer aile bireyleri, daha sonraları da yakın ve uzak
çevresindeki insanlardır. Hayvan ve bitkiler de gerek canlı,
gerekse cansız (oyuncak) halleri ile çocuğun dünyasına
bebeklikten itibaren girerler.
Özel bir bebek veya oyuncak ayıcık çocuğun annesinden sonra
en yakın arkadaşı olabilir. Bu oyuncak ayıcık veya bebek
onun sırlarını paylaşır, kızgınlığına katlanır,
huzursuzluğunu giderir. Evcil hayvanlarda aynen bu
oyuncaklar gibi çocuğun yaşamında etkili olabilirler. Çocuk
bir evcil hayvan ile insanlarla nasıl sosyalleşileceğinin
provalarını yapabilir, mutluluğunu veya mutsuzluğunu
paylaşabilir, öfkesini ona bağırarak giderebilir. Ona
bakarak birine bir şeyler vermenin, yardım etmenin zevkini
tadabilir, onu sahiplenerek bağlılık duygusunun farkına
varabilir. Yine çocuk evcil hayvana bir şeyler öğreterek,
kendi bir şeyler öğrenir, korkularını onun üzerinde
deneyerek yenebilir ve de insan ilişkisinin temelini
oluşturan sevmeyi, vermeyi, korumayı bağımsız bir kişi
olmayı öğrenir.
Doğaldır ki; bu sayılan ruhsal ve sosyal süreçler sadece
hayvanların yardımıyla yapılabilir anlamına gelmez, ancak
bir yerde bir süre için çocuğun hayatına katkıda
bulunabilir. Özellikle de çocuğun herhangi bir nedenle
yoksunluk yaşadığı durum ve zamanlarda bu katkısı daha da
artacaktır. Örneğin: Sevdiği birini kaybettiğinde, ev okul
değişikliklerinde ana-babanın ayrılıklarında çocuk için bu
evcil hayvan "bir yerine koyma", paylaşma işlevi görebilir.
Kuşkusuz ki bütün bunların yanı sıra çocuk yaşadığı dünyayı
doğasıyla, bitkisiyle, hayvanları ile bir bütün olarak
algılayacak ve kabullenecek bu da onun hem birey olarak
daha mutlu olmasına, hem de sosyal bir varlık olarak daha
saygılı, daha verici olmasına yardımcı olacaktır.
Hazırlayan:Doç. Dr. Şahnur Şener
Gazi Üniv. Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatrisi Anabilim Dalı
|
