
reklamlar
Psikologa gitmek bir çok insan
için, tabu olma özelliğini halen koruyor. Anne-babalar
çocuklarını psikologa götürmek için defalarca düşünüyor,
sorunları çözmek için çeşitli yöntemleri deniyor ve en son
çare olarak bir psikologa başvuruyor. Psikologa gitmeye
karar verene kadar sorun iyice ilerliyor, bu da çözüme
ulaşmayı güçleştiriyor. Pek çok aile, ilkokuldan itibaren
çocuklarının eğitimi için ciddi bir bütçe ayırıyor, oysa
çocuklar için yapılacak yatırımın en büyüğü ilk 6 yılda
yapılmalı, çünkü kişilik gelişiminin yüzde yetmiş beşi okul
öncesi dönemde tamamlanıyor. Bu dönemlerden sonra çocuğunuzu
daha iyi koşullarda yaşatabilirsiniz, ama daha sağlıklı ve
mutlu, daha güvenli ve sosyal, daha zeki ve kendini
geliştiren bir insan olmasına katkınız çok azalır.
Hangi durumlarda psikologa gidilmeli?
Aileler psikologlara çocuklarıyla ilgili aşağıdaki durumlar
için başvurabilir.
· Gelişim kontrolü için
· Davranış ve uyum bozuklukları, hastalıkların tedavisi,
sakatlıklar için
· Aile ile ilgili sorunlar ve yaşam değişiklikleri için
· Psikolojiyle ilgili sorulara yanıt için
Gelişim kontrolü
Psikologa gitmek için çocukların herhangi bir sorun
yaşamasını veya bir hastalık, davranış bozukluğu
geliştirmesini beklemek yanlıştır. 0-6 yaş döneminde
çocukları, gelişim kontrolü yaptırmak için düzenli
aralıklarla bir uzmana götürmek gerekir. Gelişim kontrolü
seanslarına psikologun da onayıyla, anne-babalar, çocuk
bakıcıları veya çocukla ilişkide olan diğer aile büyükleri
de katılabilir. Gelişim kontrolleri sayesinde anne-babaların
edinecekleri bilgiler aşağıdaki gibidir;
· Çocuğunuzun gelişiminin normal olup olmadığını
öğrenirsiniz. Gelişim kontrolü seanslarında çocukların
gelişimleri 5 grupta incelenir; fiziksel, hareket, dil,
sosyal-duygusal, zeka gelişimi.
· Geriden gelen gelişim alanlarını ve bu alanları
desteklemek için yapmanız gerekenleri öğrenmiş olursunuz.
Psikologunuz size bu alanı geliştirmenizi sağlayacak
egzersizler, oyun ve oyuncaklar önerecektir. Örneğin, siz
çocuğunuzun konuşma problemi olduğunu ancak 18. ayda fark
edebilirsiniz, ancak bir psikolog bunu 8-10 aylar arası
farkedip, dil gelişimini destekleyici egzersizlere ağırlık
vermenizi sağlayabilir. Bu şekilde sorunlar çıkmadan
önleyebilirsiniz.
· Çocuğunuzun gelişimini desteklemek için neler
yapabileceğinizi öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzun zayıf ve güçlü yönlerini, eğilimlerini ve
bunları geliştirme yollarını öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzla sağlıklı iletişim kurmayı öğrenirsiniz.
· Farkına varmadan yaptığınız hataları görme ve düzeltme
olanağı bulursunuz.
· Çocuğunuzla oyun oynamayı ve ona herhangi bir şeyi doğru
yöntemlerle öğretmeyi öğrenirsiniz.
· Spor, sanat veya bilimin herhangi bir dalına çocuğunuzu
sağlıklı bir şekilde yönlendirmeyi öğrenirsiniz.
· Yaşına göre hangi oyun ve oyuncakları tercih etmeniz
gerektiğini öğrenirsiniz.
· Çocuğunuzun içinde bulunduğu dönemle ilgili gerekli
bilgileri ve bu dönemlerde dikkat etmeniz gereken konuları
öğrenirisiniz. Örneğin; 8 ay civarı yabancılardan korkma, 12
ay civarı özgürlüğünü ilan etme, 18 ay civarı tuvalet
eğitimine hazırlık vb.
· Ortaya çıkabilecek olası uyum ve davranış bozuklukları ve
hastalıkları hızla teşhis edebilme, önlem alabilme ve
tedaviye başlayabilme olanağı bulursunuz.
Gelişim kontrollerine başlamak için en ideal dönem 6-8 aylar
arasıdır. Psikologlar gelişim kontrollerini farklı
periyotlarla yapabilirler. Çocuğun gelişimine göre seanslar
daha sık yapılabilir. Ancak gelişimi normal çocuklar için
genellikle aşağıdaki program yeterli olmaktadır.
6 - 36 ay arası 2 ayda bir görüşme
3 yaş - 6 yaş arası 4 ayda bir görüşme
Davranış ve uyum bozuklukları, hastalıklar, sakatlıklar
Aileler, yaygın gelişimsel bozukluklar, cinsiyet anomalileri
ve kromozomal bozukluklar için psikologlara başvurabilir.
Örneğin, otizm, hiperaktivite ve dikkat dağınıklığı, down-sendromu,
zeka geriliği, konuşma bozuklukları, öğrenme güçlükleri gibi
hastalıkların tedavisinde psikologlardan yardım
alınabilinir. Bu hastalıklarda tıbbi tedavi gerekliyse,
psikologlar destek tedavi programlarını yürütürler. Bunun
dışında bu hastalıkların tanısının konamadığı durumlar
olabilir, ancak çocuğun hastalığa eğilimi vardır; bu
durumlarda tıbbi tedavi uygulanamaz ama bir psikologla
düzenli çalışarak, egzersiz yapılarak sorunu tamamen çözmek
veya sorunun ilerlemesini engellemek mümkün olabilir.
Kaza sonucu ve doğuştan olan sakatlıklarda da, tıbbi
tedavilerin yanı sıra, psikolojik destek almak hem tedaviye
uyumu artırır, hem de çocuğun ve ailenin sorunla
başaçıkmasını kolaylaştırır. Bu tür sakatlıklara örnek
olarak, körlük, sağır ve dilsizlik, ortopedik sakatlıklar,
ağır konuşma bozuklukları vb. Verilebilinir.
Uyum sorunları ve davranış bozukluklarının tedavisinde
çoğunlukla psikolojik yardım tek başına yeterli olmaktadır.
Bu sorunlar çok yaygındır ve bir çok aile bunları yardım
almayı gerektirir bir sorun olarak görmez. Anne-babalar
genellikle, bu tip sorunların kendiliğinden geçmesini bekler
veya sorunu gidermek için o kadar sağlıksız yöntemler dener
ki, sorun yer değiştirerek başka bir forma girer veya
büyüyerek çözülemez hale gelir. Uyum ve davranış
bozukluklarına örnek olarak aşağıdaki sorunları
sıralayabiliriz;
- Gece korkuları
- Fobiler
- Kaygı bozukluğu
- Parmak emme (bebeklik dışında)
- Tırnak yeme
- Öfke ve saldırganlık
- Altını ıslatma
- Dışkı kaçırma veya tutma
- Kekemelik
- Tikler
- Yalan söyleme
- Çalma
- Kardeş kıskançlığı
- Cinsel sorunlar ve mastürbasyon
- Yeme bozuklukları
- Uyku bozuklukları
- İçe kapanıklık
- Aşırı inatçılık
Ailelerin bu sorunları çözmede yaptıkları en büyük
yanlışlardan biri sorunu ortadan kaldırmaya çalışmaktır.
Oysa, soruna yol açan sebebi ortadan kaldırmak gerekir.
Yoksa sorun ya büyüyerek veya yeni bir sorun olarak bir süre
sonra yeniden ortaya çıkar. Örneğin tırnağını yiyen bir
çocuğu baskı yoluyla veya çeşitli cezalarla bu
alışkanlığından vazgeçirebilirsiniz, ancak tırnak yeme
alışkanlığına yol açan duygusal sebepler ortadan kalkmadıkça
sorun tekrarlar veya çocuk altına kaçırma vb. Gibi yeni bir
sorun geliştirir.
Aile ile ilgili sorunlar ve yaşam değişiklikleri
Boşanma, aile bireylerinden birinin ölümü, bakıcının
değiştirilmesi, şehir veya ev değişikliği, okula başlama,
kreşe başlama, kardeş doğumu ve annenin işe başlaması gibi
yaşam değişiklikleri çocuklar için önemli duygusal sorunlara
yol açabiliyor. Yetişkinler gibi, çocuklar da bu tip
değişimlerden farklı düzeylerde etkilenebiliyorlar. Bu
değişimlerden önce psikoloğa başvurarak çocukların bu
değişime hazır olup olmadıklarıno öğremekde ve hazır
değillerse bu olayların çocuklara nasıl anlatılabileceği
konusunda danışmakta yarar vardır. Özellikle boşanma ve
kardeş doğumu konularında mutlaka birkaç seanslık
danışmanlık alınması gerekir; birçok çocuk bu değişimlerden
çok etkilenmektedir.
Psikolojiyle ilgili sorulara yanıt
Aileler çocuklarının psikolojilerine zarar vermeden bazı
basit sorunları çözebilmek için de psikologlara
başvurabilirler. Bu sorunların bir kısmı basit önerilerle
giderilebilir. Sağlıksız yöntemlerle çözüldüğünde ise
yukarıda sayılan uyum bozukluklarına veya duygusal sorunlara
yol açabilir. Sorunların hepsinin çocukluk çağlarında ortaya
çıkmadığını, çocukluk dönemlerinde yaşanan olayların ve
sağlıksız eğitim yöntemlerinin ergenlik ve yetişkinlik
dönemlerinde ortaya çıkan sorunlara zemin hazırladığını da
unutmamak gerekir. Ailelerin yanıtlarını merak ettiği
sorulara aşağıdaki örnekler verilebilir;
- Çocuğumu kreşe hangi yaşta göndermeliyim?
- Başını duvara vuruyor, nasıl engel olabilirim?
- Yüzümüze vuruyor, bu davranışından nasıl vazgeçirebilirim?
- Çok inatçı, her dediği yapılsın istiyor, ne yapabilirim?
- Yatağını ne zaman ayırmalıyım?
- Bana çok düşkün, onu kendimden nasıl uzak tutabilirim?
- Ders çalışmayı sevmiyor, nasıl ders çalışmasını
sağlayabilirim?
- Okula gitmek istemiyor, ne yapmalıyım?
- Kardeşine vurmasını nasıl engellerim?
Psikologlarla ilgili yanlış bilgiler
Psikologların herkese uygulanabilen hazır reçeteleri vardır.
Psikologların sihirli değnekleri vardır; bir seansta
sorunları ortadan kaldırırlar.
Psikologlara her şeyi anlatmaya gerek yoktur, ailelerin
sırlarını paylaşmaları gerekmez.
Psikolağa gitmek için hastalık geçirmek gerekir.
Psikologlara sadece tedavi amacıyla gidilir, bir sorun yoksa
ve her şey yolundaysa gidilmez.
Psikologlara danışmanlık ve kontrol amacıyla gidilmez.
Psikologlar sizin fark edemediğinizi fark edemez; sizin
çocuğunuzu sizden daha iyi tanıyamaz.
reklamlar