Halk arasında Peynir Hastalığı
olarak bilinen Bruselloz Hastalığının görülme riskinin,
peynir yapımının başladığı ilkbahar aylarında daha
yüksektir.
bruselloz, hayvanlardan insanlara bulaşan ve gelişmekte olan
ülkelerde hala yaygın olarak görülen bir enfeksiyon
hastalığıdır.
Pek çok hayvan türünde ve insanlarda enfeksiyona neden olan
hastalığın özellikle koyun, keçi, sığır ve manda gibi evcil
hayvanları etkilediğini ve bu hayvanlardan insanlara direkt
temasla veya hayvansal ürünlerle indirekt yollarla
bulaşmaktadır. Hasta hayvanların idrar, süt ve diğer
salgılarında brusella bakterisinin bulunduğunu ve taze
peynir, krema, tereyağ ve dondurmanın tüketilmesi gibi
değişik yollarla insanlara bulaşabilmektedir.
Yapılma şekilleri nedeniyle kaşar peyniri ve yoğurt ile
bulaşma riskinin düşüktür, et ürünlerinin de nadiren
enfeksiyon kaynağıdır. Ancak az pişmiş dalak ve karaciğerin
hastalığın bulaşmasına yol açabilmektedir.
Belirti ve bulgularının özgül olmaması nedeniyle brusellozun
pek çok hastalıkla karışabildiğini ve hastalık sırasında
vücutta beyin, kalp, omurga, karaciğer gibi organlar
tutulabilmektedir. Başlangıç sessiz veya gürültülü olabilir.
Bulaşan hastalarda 2-4 hafta içerisinde şikayetler başlar.
Hastaların çoğunda ateş,
terleme, yorgunluk, iştahsızlık, baş ağrısı, sırt ağrısı
vardır. Eklem ağrıları sıklıkla izlenir. Bazı hastalar
ağızlarında garip tattan yakınırlar. Depresyon izlenebilir.
Tedavi için mutlaka bruselloza özel laboratuar testleri
yapılmalıdır. Hayvanlar için aşısı bulunmakta, ancak
insanlarda kullanılacak aşı henüz bulunmamaktadır. İnsanlara
brusellozun bulaşmasının önlenmesi için, süt ve süt
ürünlerinin pastörize edilerek kullanılması veya sütlerin
iyi kaynatıldıktan sonra tüketilmesi gerekmektedir. Toplumda
çiğ süt tüketilmemelidir.
Özellikle peynir yapımının başladığı ilkbahar aylarında,
kaynatılmamış sütten yapılan taze peynir tüketilmemeli, eğer
bu tarz bir peynir alınmışsa mutlaka tuzlu suda en az 1 ay
bekletildikten sonra yenmelidir.
Bulaşması
Aslen bir hayvan hastalığı olan bruselloz insanlarda da
görülebilir. Keçi ve koyunlarda Brucella melitensis,
sığırlarda Brucella abortus, domuzlarda ise Brucella suis
tiplerindeki bakteriler mevcuttur.
Solunum yoluyla da bulaşabilen hastalık genelde deri ve/veya
mukoza yoluyla bulaşır. İnsanlara, mikrop içeren veya
dezenfekte edilmemiş süt ve süt ürünlerinden veya direk
olarak hasta hayvanlara temas ile bulaşır. Hasta hayvan
leşiyle temas yüzünden de bulaşabilir. Bu sebeple hastalığa
yakalanan insanlar çoğunlukla veteriner, hayvan
yetiştiricisi, çoban, sütçü, peynirci veya mezbaha çalışanı
gibi hayvanlar ve hayvan ürünleriyle yakın temasta bulunan
insanlardır.
Belirtiler
Brucella bakterileri karaciğer, lenf ve salgı bezleri, dalak
ve sinirlere yerleşir. Brusellozun enkübasyon (kuluçka)
süresi genellikle 1-3 haftadır. Fakat nadir olarak birkaç ay
aldığı da olmuştur. Diğer ateşli hastalıklara benzer
belirtilere sahiptir. Ama özellikle kas ağrıları ve terleme
çok daha yoğundur. Bazen titreme şeklinde gelen, çok yüksek
olmayan ateşe neden olur. Halsizlik, iştahsızlık ve buna
bağlı olarak da kilo kaybı görülür. Hastalığın süresi birkaç
haftadan birkaç aya kadar değişiklik gösterir. Hastalığın
ardından görülen patolojik değişimler (sekeller) fazlasıyla
değişiklik gösterir ve hastalığın ardından granulomatöz,
hepatit, artrit, spondilit, anemi, lökopeni, trombositopeni,
menenjit, üveit, optik nörit ve endokardit gibi durumlar
görülebilir.
Tedavi
Çeşitli antibiyotikler tedavide kullanılır. Tetrasiklinler,
kloramfenikol, rifampin ve streptomisin Brucella
bakterilerine karşı etkilidirler. Fakat, birden fazla
antibiyotiğin birkaç hafta boyunca kullanılması gerekir.
Zira bakteriler kuluçka evresini hücrelerin içinde geçirir.
Brusellozdan korunmanın en iyi yolu insan tüketiminde
kullanılan tüm sütlerin düzgün şekilde pastörize
edilmesidir.
|
