|
|
 |
|
BOĞMACA |
|
|
Bordetella pertussis isimli
bakterinin neden olduğu, haftalarca, hatta aylarca süren çok
şiddetli öksürük nöbetleriyle karakterize akut bir solunum
yolları enfeksiyonudur. Diğer bakteri ve virüslerin
yaptıkları bronşitlerle ve astımla karıştırılabilmektedir.
Boğmaca bulaşıcı bir hastalıktır. Zaman zaman salgınlara da
yol açar. Hasta kişinin öksürmesi, aksırması konuşması
sırasında havaya saçılan tanecikler içindeki mikropların
solunmasıyla bulaşır. En çok 2-6 yaş arasındaki çocuklarda
görülür. Erkeklere göre kız çocuklarda daha sıktır. Çocuk ne
kadar küçükse etkilenmesi de o kadar fazladır ve özellikle
süt çocukları için çok tehlikelidir. Erişkinlerde ender
olarak rastlanır. Boğmaca, ömür boyu bağışıklık bırakan bir
hastalıktır.
Belirtileri:
Boğmacanın 7-10 günlük
kuluçka döneminden sonra ortaya çıkan üç dönemi vardır:
Nezle Dönemi: 1-2 hafta süren nezle, hafif öksürük,
halsizlik, hafif ateş gibi belirtiler vardır. Olağan bir
soğuk algınlığından farklı bir durum görülmez.
Öksürük nöbetleri dönemi:
En tipik dönemidir.
Haftalarca sürdüğünden Çinliler tarafından 100 gün öksürüğü
olarak isimlendirilmiştir. Günde 10-30 kez, birdenbire
başlayan çok şiddetli öksürük nöbetleri vardır. Öksürük
hastayı nefessiz bırakır ve bu nöbetlerin sonunda derin bir
nefes alarak ötme tarzında bir ses çıkar. Bu ötme sesi
boğmaca için çok tipiktir ve tanı koydurucu bir bulgudur.
Öksürükler sırasında çok yapışkan bir balgam da çıkabilir.
Hastalar öksürürlerken yüzleri kızarır, boyum damarları
genişler, dilleri dışarı çıkar, gözlerinden yaşlar akar ve
terlerler. Öksürük nöbetleri çoğu kez hastanın kusması ile
sonlanır. Çocukların nöbetler arası dönemde tamamen normal
bir görünümleri vardır. Öksürüğün şiddeti ve gece
uykusuzluğu nedeni ile çocuklar sinirli ve huysuz olurlar.
İyileşme döneme: Öksürük yavaş yavaş azalmaya başlar, ama
tamamen geçmesi için aylar gerekir. Bazen, araya giren viral
veya bakteriyel enfeksiyonlar öksürüğün yeniden
alevlenmesine neden olabilirler.
Tedavi:
Tedavi genellikle evde
yapılabilirse de bebeklerin ve yaşlıların hastaneye
yatırılmaları gerekebilir. Öksürük nöbetlerinin
kesilmesinden iki hafta sonra çocuk okuluna devam edebilir.
Boğmacalı çocuk sorunlu bir çocuktur. Öksürük nöbetlerinin
yarattığı gerginlik, okul ve arkadaşlardan ayrılmak,
kusmalara bağlı beslenme bozukluğu ve iştahsızlık,
uykusuzluk gibi nedenlerle bir çok çocuk sinirli, huysuz ve
aksidir. Tüm bunlara karşı açık ve güneşli havada yürüyüşün
çok yararlı olduğu bilinir. Hatta, uçak yolculuğunun bir tür
şok etkisi yaparak öksürüğe çok iyi geldiği de
gözlemlenmiştir.
Kusmalar nedeniyle ciddi beslenme bozuklukları olabilir.
Çocuk sık sık, az miktarda, hazmı kolay sulu yiyecek ve
içeceklerle beslenmelidir. Hastanın odası iyi
havalandırılmalıdır. Toz, keskin koku, sigara dumanı, kuru
hava ve ani ısı değişikliklerinin öksürük nöbetlerini
uyarabileceği bilinmelidir. Kortizon ve nefes açıcı
ilaçların bazı hastalıklarda yararı olabilir, ama öksürük
kesici ilaçlar genelde hiçbir işe yaramaz.
Antibiyotik tedavisi: Eritromisin isimli antibiyotik 2 hafta
süreyle kullanılmalıdır. Daha nezle döneminde verilmeye
başlanabilirse, öksürük nöbetleri döneminin hafif geçmesini
sağlayabilir. Boğmaca aşısı: Boğmacaya karşı en etkili
korunma boğmaca aşısı ile sağlanır. Her çocuğa yapılmalıdır.
|
