Cinsel ilişki sırasında ya da
sonrasında acı duyulması disparoni olarak adlandırılır.
Erkekleri de etkileyebilmekle birlikte genellikle kadınlarda
görülür. Disparonisi olan kadınlar sıklıkla vajina, klitoris
ve labialarda (iç ve dış dudaklar) ağrı duyabilirler.
Disparoni nedenleri çok olmakla beraber hemen hepsi tedavi
edilebilir niteliktedir. Yaygın sebepler şunlardır ;
Lubrikantların yokluğuna bağlı olarak gelişen vajinal
kuruluk
Atrofik vajinit (sıklıkla menopoz sonrası kadınlarda görülen
vajinal mukozanın incelmesi durumu)
Bazı ilaçların yan etkileri (örneğin antihistaminikler ya da
tamoksifen )
Sentetik iç çamaşırları, spermisitler (gebeliği önleyici
maddeler) ve vajinal yıkama materyallerine karşı oluşan
alerjik durumlar
Endometriozis: uterusun en iç tabakası olan endometriumun
normal yeri dışında pelvis içinde, farklı yerlerde de
bulunması ve büyümesi nedeniyle, başta kısırlık olmak üzere
pelvik ağrı ve disparoni ile seyredebilen hastalık
Vulvo - vajinal vestibülit
Vajinal bölgeyi etkileyen cilt hastalıkları
Üriner sistem hastalıkları,vajinal mantar
hastalıkları,cinsel yolla geçen hastalıklar
Psikolojik travma (özellikle çocukluk yaşlarında olmakla
birlikte ergenlikte de yaşanmış olan cinsel taciz veya
benzeri ruhsal travmatik olaylar)
Belirtiler
Disparonisi olan kadınlar vajina girişinde yüzeysel bir acı
duymakla birlikte, penisin daha ileri girişlerinde daha
derin acı duyabilirler. Bazı kadınlar genellikle bu acının
verdiği korku ile ilişki sırasında, vajinal kasların,
penisin içeri girmesine engel olacak kadar sıkı şekilde
kasılmasıyla seyreden ve vajinismus denen klinik tabloya
maruz kalabilirler.
Teşhis
Disparoninin teşhisi tipik olarak sizdeki belirtilere
bağlıdır. Tıbbi ve seksüel hikayenizle birlikte jinekolojik
muayenenin de yardımıyla doktorunuz bu şikayetlerinizin
nedenini bulmaya çalışacaktır.
Acının, genital organlara dokunmakla mı yoksa erken ya da
derin penetrasyonla (girişle) mı oluştuğunu ayırt etmek,
nedeni bulmak için önemli bir anahtardır. Doktorunuz acının
yeri, süresi ve ilişki sonrasında ne kadar sürdüğünü de
soracaktır. Ayrıca şu sorular da doktorunuz tarafından
sorulabilir ;
Daha önceleri, seksüel hayatınızda hiç ağrılı bir cinsel
ilişki deneyiminiz oldu mu ? veya en başından beri tüm
cinsel ilişki deneyimleriniz ağrılı mı idi ?
Hiç uygun bir kayganlaştırıcı kullandınız mı ve eğer
kullandıysanız ağrıda azalma oldu mu ?
Seksüel hayatınızla ilgili bilgiler (özellikle cinsel yolla
geçen hastalıklar konusunda riskli deneyimleriniz oldu mu ?)
Daha önce hiç cinsel tacize uğradınız mı ? ya da bir şekilde
cinsel organlarınız travmaya maruz kaldı mı ?
Eğer orta yaşlarda iseniz ve düzensiz adet sikluslarınız(dönemleriniz),
sıcak basmaları veya vajinal kuruluk şikayetleriniz de varsa
muhtemelen atrofik vajinit hastalığı olabilir (menopoz
sırasında östrojen hormonunun azalmasına bağlı olarak
vajinal mukozanın incelmesi).
Eğer yeni anne olmuşsanız ve bebeğinizi emziriyorsanız,
emzirme olayı da vajinal kuruluk ve buna bağlı olarak
disparoniye neden olabilir.
Bu fizik muayene sırasında doktorunuz vajinanızı kuruluk,
yangı ve özellikle mantar ve herpes başta olmak üzere
enfeksiyonlar, genital siğiller ve varsa yara izleri
açısından değerlendirecektir. Ayrıca doktorunuz
endometriozise ait olabilecek pelvik bir kitle ya da
hassasiyet olup olmadığını anlamak için bimanuel (iki elle)
muayene ile iç genital (üreme organlarıyla ilgili) organları
da değerlendirecektir. Ve eğer gerek görürse bu
şikayetlerinizin artmasına neden olabilecek, cinsel taciz,
travma ya da anksiyete gibi konular için başka bir uzmanla
konsültasyona gidebilir.
Ne kadar beklenmeli...?
Şikayetlerinizin süresi tamamen altta yatan nedene bağlıdır.
Eğer uygun olmayan bir lubrikant kullanımı nedeniyle oluşan
bir vajinal kuruluk sözkonusu ise daha uygun birini
kullanmakla belirtiler hızla gerileyecektir. Eğer vajinal
kuruluğun nedeni atrofik vajinit ise bir ya da iki haftalık
lokal-vajinal bir östrojenli krem kullanımı ile
düzelecektir. Eğer bir üriner enfeksiyon ya da vajinal
mantar hastalığı mevcutsa, bir haftalık bir antibiyotik
tedavisi ile enfeksiyonla birlikte disparoni de yok
olacaktır. Eğer cinsel yolla geçen bir hastalığa maruz
kalmış olmanız nedeniyle disparoni varsa bunun tedavisi de
antibiyotik ile olacak ama muhtemelen biraz daha uzun
sürecektir. Disparoninin nedeni liken planus veya liken
skleroz gibi bir cilt hastalığı ise steroidli kremlerle
tedavi uygulanacaktır ancak bu da uzun bir süre alabilir.
Eğer disparoni aylar hatta yıllar gibi uzun bir süreden beri
varsa muhtemelen olaya psikolojik faktörler de eklenmiştir
ve bu durumda belirtiler daha da artmadan uzun süreli bir
terapiye ihtiyacınız olabilir.
Korunma
Cinsel taciz ya da travma gibi bazı disparoni nedenleri elde
olmasa da diğer disparoni nedenlerinden önlemler almak
yoluyla korunmak mümkündür;
Sıkı giysiler giymeyerek, pamuklu iç çamaşırı kullanarak,
hijyenik faktörlere daha dikkat ederek (sık iç çamaşırı
değişmek ve genital bölgeyi mümkün olduğunca terden ve
nemden uzak tutmak gibi) ve yüzme sonrasında ıslak mayonuzu
değiştirerek vajinal mantardan büyük oranda korunabilirsiniz
Üriner enfeksiyonlardan korunmak için ve cinsel ilişki
sonrasında mümkünse işeyiniz ve tuvalet sonrası cinsel
organınızı önden arkaya doğru siliniz.
Cinsel yolla geçebilen hastalıklardan sakınmak için
öncelikle tek eşliliği tercih ediniz veya mutlaka
prezervatif kullanınız. Vajinal kuruluk varsa uygun bir
lubrikant kullanınız ve eğer kuruluk atrofik vajinit gibi
bir duruma bağlıysa tedavisi yoluna gidiniz.
Eğer endometriozis varsa ilişki sırasında derin
penetrasyondan (girişlerden) kaçınınız ya da nispeten daha
az ağrılı olan adet sonrası ilk ya da ikinci haftalarda
cinsel ilişkiye giriniz.
Tedavi
Tedavi, disparoni yapan nedene bağlıdır ;
Rahat ve sorunsuz bir cinsel ilişki için klitoral uyarının
yeterince fazla olmasına dikkat edin ve uygun bir lubrikant
kullanın Vajinal mantar enfeksiyonları için antifungal(mantara
karşı) ilaçlar kullanın Üriner sistem hastalıkları ve cinsel
yolla geçen hastalıklar için uygun antibiyotik kullanın
Ağrılı yangılardan kurtulmak için uygun oturma banyoları
tatbik edin Vajinal bölgedeki cilt hastalıklarının tedavisi
hastalığa göre çeşitlilik gösterir (örneğin likenlerde
steroidli pomat kullanılır)
Ne zaman doktora başvurmalısınız..?
İlk birkaç cinsel ilişki deneyimi bazen pek de rahat
olamamakla birlikte asla acı verici olmamalıdır. Eğer ilişki
sırasında ya da sonrasında ani bir ağrı olmuşsa mutlaka
doktorunuza görünün. Cinsel ilişkide duyduğunuz ilk ağrı
sonrasında hemen doktora başvurmanız, cinsel ilişkinin
ağrılı bir iş olduğu şeklindeki yanlış bir fikrin, saplantı
olarak bilinç altında yer etmesine izin vermemek açısından
önem taşımaktadır.
Takip...
Disparoninin nedenlerinden bir çoğu ilaçlarla tedavi
edilebilecek olan fiziksel durumlardır. Buna rağmen, uzun
süredir disparonisi olanlar ya da cinsel taciz veya travma
nedeniyle disparoni hatta vajinismus gelişmiş olan kadınlar
daha uzun ve ayrıntılı takip ve tedaviye gereksinim
duyabilirler.
Kaynak: eski.annecocuk.com
|