A VİTAMİNİ (RETİNOL)

 

 Karaciğerde depo edilir. Eksikliği gece körlüğü, yorgunluk, deri döküntüsü ve akneye sebep olur. Sağlıklı doku oluşumunu destekler. Diş, diş etleri ve saçlar için de önemli bir vitamindir. Yüksek miktarda alınması toksik reaksiyonlara sebep olabilir.

Vücudun gelişmesi, göz sağlığı, solunum sistemi ve sağlıklı bir cilt için gereklidir. Burun, boğaz, akciğerler ve idrar yolları enfeksiyonuna karşı korunmaya yardım ederek cilt ve mukozanın sağlıklı kalmasını sağlar.

Gece görmede rol oynayan bir göz pigmentinin oluşması için gereklidir. Ceninin rahim içinde uygun gelişimi için gereklidir, kemik gelişimi sağlığını etkiler.

Eksikliğinde:
Şiddetli A vitamini eksikliği gözde çeşitli bozukluklara ve en sonunda da körlüğe yol açar. Hafif derecede A vitamini eksikliği ise solunum yolu enfeksiyonları ve cilt problemlerine olan hassasiyetin artmasına neden olur.

Karaciğer, yağsız et, süt, tereyağı, yumurta, yeşil ve sarı sebzelerde, havuç, ıspanak, domates, tere, kuru kaysı, patates, lahana ve bezelyede bulunur.

Görme, büyüme ve vücudun enfeksiyonlara karşı direnç göstermesi için gereklidir. Burun, boğaz, akciğerler ve idrar yolları enfeksiyonlarına karşı korur. Cilt, saç ve mukozanın sağlığı, ceninin rahim içindeki gelişimi ve bazı kolit türleri ile Chron hastalık riskini en aza indirgemek için gereklidir. Kemiklerin sağlıklı gelişimi ve bağışıklık sisteminin düzenli işleyişinde önemli rol oynar.

Hangi besinlerde bulunur?
Karaciğer, kuzu ciğeri, tüm kırmızı etler, balık, tereyağı, süt, süt yağı, peynir, yumurta, yoğurt, portakal, elma, karpuz, kavun, erik, şeftali ve üzümde bulunur.

Eksik alınırsa nelere yol açar?
Şiddetli A vitamini eksikliği gece körlüğü ve körlüğe yol açabilir. Hafif derecede eksiklik ise kuru ve sert deri,diş çürümeleri, mide ve bağırsak mukozalarında zayıflama, ülser ve ishale neden olur.

Fazla alınırsa nelere yol açar?
Karaciğerde depolandığı için yüksek dozlar zararlıdır. Mide bulantısı, kusma, ishal, baş dönmesi, bulanık görme, saç dökülmesi, kaşıntı, cilt kuruluğu, sakat doğum ve nedensiz kemik ağrılarına neden olabilir.

Günlük doz ne kadar olmalı?
Süt bebekleri 350 mcg, küçük çocuklar 400-500 mcg, kadınlar 600 mcg, hamileler 700 mcg, emziren anneler 950 mcg ve erkekler 600-700 mcg almalıdırlar. 1 bardak (200 ml) pastorize sütte 74 mcg, 1 yumurtada 157 mcg ve 50 gr peynirde 120 mcg A vitamini bulunur.

Kimler daha çok almalı?
Hamile kadınlar, emziren anneler, pankreas sorunları ve safra kesesi taşı olan kişilerde gereksinim artar. Ayrıca bazı antibiyotikler ve kortikosteoritli ilaç kullananların yüksek dozda A vitaminli besinlere ihtiyacı var.

A vitaminli besinler nasıl korunmalı?
Isıya, oksidasyona ve asitli maddelere duyarlıdır.A vitaminli yağlı besinler serin ve karanlık bir ortamda metalden uzak olarak saklanmalı.

BETA KAROTEN (PROVİTAMİN A)
Sebze ve meyvelerden elde edilen beta karoten, vücutta A vitaminine dönüşür. A vitamininin bütün fonksiyonlarının yanı sıra serbest radikalleri etkisiz hale getirerek yaşlanmayı geciktirir, cildi güzelleştirerek güneşin zararlı etkilerinden ve cilt kanserinden korur. Radyasyon tedavisinin yan etkisini azaltır. Sigara dumanı ve hava kirliliğine karşı vücuda siper olur.

Hangi besinlerde bulunur?
Başta havuç, kayısı, kavun, böğürtlen, şeftali, balkabağı olmak üzere tüm sarı ve kırmızı ile yeşil renkli meyve ve sebzelerde, lahana, bezelye ve patateste bulunur.

Eksik alınırsa nelere yol açar?
Katarakt ve bazı tümörlerin oluşumuna neden olabilir.

Fazla alınırsa nelere yol açar?
Fazlası zehirlenme yapmaz ancak, cildi turuncu renge boyayabilir.

Beta karotenli besinler nasıl korunmalı?
Isı ve ışığa karşı duyarlıdır. Mikrodalga fırın dışında her türlü pişirme yöntemiyle kayba uğrar.

Günlük doz ne kadar olmalı?
Herkes 4.5-6 mg almalıdır.

Kimler daha çok almalı?
Sigara içenler, hamileler, pankreas sorunları ve safra kesesi taşlarından yakınanların gereksinimi fazladır. Uzun süre güneşte kalanların ve radyasyon tedavisi alanların bol beta karotenli beslenme alışkanlığı edinmeleri gerekir.