2-3 YAŞ ARASI GELİŞİM

 

1) Fiziksel Gelişim ve Hareket Gelişimi:
- Çocuk bu dönemde dışkılama ve işeme kasları üzerinde egemenlik kurar.
- Çocuk ayağının tümünü kullanarak sağlam adımlarla güvenlik içinde koşar, kolaylıkla durup yine koşmaya başlayabilir ve engellerden sakınır.
- Dengesini yitirmeden çömelebilir ve ellerini kullanmadan yeniden ayağa kalkabilir.
- Parmaklığa veya duvara tutunarak merdivenleri çıkabilir ve inebilir. Ancak adım atarken ayak değiştirerek değil, dengeyi sağlamak için her basamakta iki ayağını biraraya getirerek inip çıkabilir.
- Üç tekerlekli bisiklete oturur, ama pedalları kullanamaz. Bisikleti, ayaklarıyla yeri iterek ileri yürütür.
- Kalemi genellikle daha sık kullandığı eliyle, başparmağı ile iki parmağını kullanarak ucuna epeyce yakın bir yerden tutar.
- Kendiliğinden, hem dairesel hem de ileri geri karalamalar yapar ve küçüklü büyüklü noktalar çizer.

2) Zihinsel ve Bilişsel Gelişim:
- 9. aydan itibaren, nesnelerin sürekli olduğunu ve önünden kaldırılsa bile varolmaya devam ettiklerini anlayan çocuk, 2. yaşla birlikte bu nesneyi bir süreçle temsil etmeye, yani sembolize etmeye başlar. Bu da kavrama ve dil gelişiminin başlangıcını oluşturur.
- Çocuklar büyüdükçe, yaşlarına özgü belirli bir takım düşünce biçimleri sergilerler.Örneğin sandalyeye çarpınca saldalyeden özür dilemesi gibi. Buna animizm (cansız nesnelere yaşamsal ögeler yükleme eğilimi) adı verilir.
- İşlem öncesi evredeki bu çocuklar, dış dünyayı, kendi "ben-merkezli" bakış açılarından algılarlar, başka birinin açısından göremezler.

3) Sosyal ve Duygusal Gelişim:
- Yaşamanın 2. yılındaki hızlı gelişim, çocuğu birçok açıdan bağımsız hale getirir. Heyecanlarını göstermeye, kendisini özerk bir varlık olarak tanımaya başlar. Kendisini kanıtlamaya çalışır.
- 2 yaş çocuğu yetişkinlerle birlikte basit faaliyetlerde bulunabilir. Böylece edilgen bir eleman olmaktan kurtulup, aile faaliyetlerine katılan ve sosyal ilişkiler kuran etkin bir üyeye dönüşür.
- 2 yaş çocuğunun tüm beceri, yetenek ve eğilimlerini güçlü olma ve bağımsızlık duyguları büyük ölçüde etkiler.
- Bir takım davranış türlerinin belirli ortamlarda uygulanması gereğini öğrenmeye başlarlar.
- Çocuğun kakasını ve çişini tutabilmesi ve uygun bir yere yapması çocuğun yakın çevresinden büyük ilgi görür ve ödüllendirilir. Böylece çocuk toplumun, iyi, kötü, doğru, yanlış ve ayıp gibi yargılarıyla karşılaşır.
- Çocuğun dışkılama ve işeme üzerinde denetim sahibi olması, seçim yapabilme duygusunun gelişmesine yol açar. Özerklik duygusu gelişmezse başkaları tarafından denetlenme, kararsızlık, kuşku ve utanç duygularının temelleri atılır.
- Tuvalet eğitiminde çocuğun davranışı ailenin tavır ve tutumları sonucu gelişir veya gelişmez. Tuvalet eğitimi konusunda çocuğu zorlamamak gerekir. Bu çocukta korku, endişe ve utanç uyandırır.
- Aşırı duygulanma, yorgunluk ya da korku durumlarında anneye/babaya sıkıca sarılır.
- Engellendiğinde karşı çıkar ve söz dinlemez.
- Sahip olduğu şeyleri kararlılıkla korur.
- Oyuncaklarını ya da yetişkinin ilgisini paylaşma anlayışı henüz gelişmemiştir.
- İsteklerini erteleme veya duruma göre değiştirme anlayışı yeterince gelişmemiştir.
- 2 yaşına kadar yalnız oynanan oyun, bu yaştan sonra arkadaş ilişkilerinin başlamasıyla taklit, birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma şekline dönüşür. Oyunlar işbirliğine dayanmayan paralel oyunlardır.
- Çocuk bu dönemde benmerkezcidir. Herkesin kendisi gibi düşündüğünü ya da hissettiğini sanır. Empati geliştiremez.
- 2 buçuk yaş itibariyle çocukta olumsuz, kararsız ve isyankâr bir tutum oluşur. Bu evrenin ebeveynlerin tutumu nedeniyle sağlıklı bir şekilde atlatılamaması durumunda çocukta ileriki yıllarda saplantı, aşırı gerginlik ve inatçılık huyları yerleşir.

4) Duyusal ve Algısal Gelişim:
- Resimli kitaplardan çok hoşlanır; en çok beğendiği resimlerde ince ayrıntılara dikkat eder.
- Fotoğraf bir kez gösterildikten sonra, tanıdığı yetişkinleri fotoğrafta ayırt edebilir ancak genelde kendisini tanıyamaz.
- Ancak 2 buçuk yaşından itibaren fotoğraflarda kendisini tanıyabilir.
- Kendisiyle konuşulduğunda ilgiyle dinler.

5) Dil gelişimi:
- 2 yaş çocuğunun konuşması yabancılarca bile kolay anlaşılabilir ancak hala pek çok çocuksu öğe içerir.
- Sözcük dağarcığı hızla gelişmektedir
- İki sözcüklü cümleler kurabilir.
- Sık sık "Kim?" ve "Niçin?" sorularını sorar.
- En zor kavrayabildiği sözcükler kendi ile ilgili zamirlerin yerinde kullanılmasıdır.
- Yoğun duygulanıma yol açan durumlarda kekeleme oldukça yaygın ama geçicidir.
- Tuvalet gereksinmesini uygun zaman ve yerde dile getirip önceden haber verebilir.
- 2 buçuk yaşından itibaren kelime dağarcığı 200 ya da daha fazla sözcüğe ulaşır. Beni, bana, ben ve sen zamirlerini doğru olarak kullanabilir.

KAYNAKÇA:

1) YAVUZER, Haluk. (2000). Bedensel, Zihinsel ve Sosyal Gelişimiyle Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 12. Baskı
2) OKTAY, Ayla. (1999). Yaşamın Sihirli Yılları: Okul Öncesi Dönem. İstanbul: Epsilon Yayıncılık, 1. Baskı
3) SASAOĞLU, K. Filiz. (1998). Anne ve Çocuk Sağlığı. İstanbul: Esin Yayınevi, 2. Baskı
4) ÖZER, Dilara Sevimay- ÖZER, Kâmil. (1998). Çocuklarda Motor Gelişim.